Czynniki chłodnicze a certyfikat dla personelu – nadchodzące zmiany dla branży pomp ciepła

Certyfikacja i szkolenia

Joanna Ryńska

Osoby zajmujące się instalowaniem, naprawą, konserwacją, serwisem, demontażem oraz odzyskiem i kontrolą szczelności urządzeń chłodniczych, klimatyzacyjnych i pomp ciepła zawierających czynniki chłodnicze z grupy F-gazów muszą legitymować się certyfikatem dla personelu wystawionym przez jednostkę certyfikującą personel (w Polsce jest to Urząd Dozoru Technicznego). Za sprawą nowelizacji rozporządzenia (UE) nr 2024/573 nadchodzą ważne zmiany w certyfikacji.

Obowiązek posiadania i zasady uzyskiwania certyfikatów reguluje ustawa o substancjach zubożających warstwę ozonową oraz o niektórych fluorowanych gazach cieplarnianych – tzw. F-gazowa [1], która implementuje do polskiego prawa zapisy unijnej legislacji F-gazowej. Obowiązującym rozporządzeniem unijnym jest rozporządzenie (UE) nr 2024/573 [2]. Dlatego w Ministerstwie Klimatu i Środowiska trwają obecnie prace nad nowelizacją ustawy – zgodnie z informacjami resortu, projekt nowelizacji ustawy powinien być opublikowany jeszcze w marcu 2026 r., natomiast jej podpisanie i publikacja planowana jest do końca 2026 r.

Nowelizowana ustawa ma zawierać szereg zmian wynikających bezpośrednio ze zmienionych wymogów unijnych. Będzie też stanowiła podstawę do zmian w systemie certyfikacji dla personelu – rozporządzenia wykonawcze, które będą regulować certyfikację, mają zostać opublikowane do końca 2027 r.

Do czasu wejścia w życie znowelizowanej ustawy i odpowiednich aktów wykonawczych obowiązują zapisy ustawy w jej obecnym kształcie. Jednak wiadomo już, jakie zmiany będą dotyczyły certyfikacji dla osób fizycznych i jakie są przybliżone terminy ich wejścia w życie.

Zmiana zakresu certyfikacji. Od kiedy i dla kogo?

Obecnie obowiązek certyfikacji dla personelu dotyczy osób pracujących z fluorowanymi gazami cieplarnianymi będącymi wodorofluorowęglowodorami nasyconymi (HFC). Są one wskazane w załączniku I rozporządzenia F-gazowego [2].

Natomiast po zmianach prawnych obowiązek certyfikacji zostanie rozszerzony. Będzie dotyczył także czynności dotyczących urządzeń zawierających wodorofluorowęglowodory nienasycone HFO lub HFCO (fluorowane gazy cieplarniane wymienione w sekcji 1 załącznika II) [2] oraz naturalnych alternatyw dla F-gazów – amoniak (NH3), dwutlenek węgla (CO2) lub węglowodory [3]. Nie wiadomo jeszcze, czy certyfikaty dla poszczególnych czynników chłodniczych będą uzyskiwane odrębnie, czy w formie jednego dokumentu łączącego wybrane rodzaje certyfikatów.

Ministerstwo Klimatu i Środowiska podkreśla, że w nowych programach szkoleń ma pojawić się nie tylko tematyka alternatyw dla czynników z grupy HFC, ale także kwestie efektywności energetycznej.

Certyfikaty, które zostały lub zostaną uzyskane i wydane przed wprowadzeniem nowego systemu certyfikacji, pozostają ważne. Konieczne jednak będzie uzupełnienie wiedzy oraz udokumentowanie tego faktu. Zapis regulujący to zagadnienie będzie zapewne brzmiał następująco:

Istniejące certyfikaty wydane zgodnie z rozporządzeniem (UE) nr 517/2014 pozostają ważne pod warunkiem, że do dnia 12 marca 2029 roku osoby fizyczne posiadające certyfikat wydany zgodnie z rozporządzeniem (UE) nr 517/2014 po raz pierwszy wezmą udział w kursie przypominającym lub zdadzą egzamin oraz złożą do jednostki certyfikującej personel wniosek o przedłużenie ważności certyfikatu.

„Kurs przypominający” jest nowym pojęciem w legislacji regulującej certyfikację. Jego wprowadzenie wynika z tego, że certyfikaty dla personelu będą terminowe.

Certyfikaty dla personelu będą terminowe

Obecnie certyfikat dla personelu może otrzymać osoba pełnoletnia, która nie została skazana prawomocnym wyrokiem za przestępstwo przeciwko środowisku i zdała (płatny) egzamin jednostki oceniającej personel, mającej akredytację UDT. Certyfikat dla personelu ważny jest bezterminowo, choć może zostać cofnięty np. w przypadku skazania za przestępstwo przeciwko środowisku [1].

Po zmianach prawnych certyfikat dla personelu będzie wydawany terminowo. Będzie ważny 7 lat od daty wydania. Po upływie ważności będzie go można przedłużyć, składając wniosek o przedłużenie co najmniej 30 dni przed upływem ważności certyfikatu. Podstawą przedłużenia będzie zdanie egzaminu lub przystąpienie do kursu przypominającego. Nie wiadomo jeszcze, jak będzie sformułowany warunek przedłużenia w polskim prawie.

Zgodnie z rozporządzeniem [2] zmiana ta powinna zostać wprowadzona do polskiego prawa do 12 marca 2027 r., pierwszy zaś kurs przypominający lub egzamin dla osób mających ważny certyfikat F-gazowy powinien odbyć się nie później niż 12 marca 2029 r.

Literatura

  1. Ustawa z dnia 15 maja 2015 r. o substancjach zubożających warstwę ozonową oraz o niektórych fluorowanych gazach cieplarnianych (t.j. Dz.U. 2019, poz. 2158).
  2. Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2024/573 w sprawie fluorowanych gazów cieplarnianych, zmieniające dyrektywę (UE) 2019/1937 i uchylające rozporządzenie (UE) nr 517/2014 (Dz.Urz. UE L 2024/573, z 20.2.2024).
  3. Rozporządzenie wykonawcze Komisji (UE) 2024/2215 z dnia 6 września 2024 r. ustanawiające, na podstawie rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2024/573, minimalne wymogi dotyczące wydawania certyfikatów osobom fizycznym i prawnym oraz warunki wzajemnego uznawania takich certyfikatów w odniesieniu do stacjonarnych urządzeń chłodniczych, klimatyzacyjnych i pomp ciepła, organicznych obiegów Rankine’a i agregatów chłodniczych samochodów ciężarowych chłodni, przyczep chłodni, samochodów dostawczych chłodni, kontenerów intermodalnych oraz wagonów kolejowych zawierających fluorowane gazy cieplarniane lub rozwiązania alternatywne, a także uchylające rozporządzenie wykonawcze Komisji (UE) 2015/2067 (Dz.Urz. UE L 2024/2215).
  4. Materiały informacyjne i techniczne instytucji: Centralny Ośrodek Chłodnictwa, Ministerstwo Klimatu i Środowiska, PROZON Fundacja Ochrony Klimatu, Urząd Dozoru Technicznego.

Źródło: Joanna Ryńska, „Rynek Instalacyjny” 3/2026. rynekinstalacyjny.pl